فرموده‌اند و اين مؤمن سالك است كه با سير باطن و قلب و سرّ مىتواند عروج كند و تنگناهاى تعيّنات وسائط را پشت سر نهاده و از متكلّم تبارك و تعالى استماع كند كه در روايت شريفه از امام صادق عليه السّلام شنيديد ، وه چه عالى گفته : خود طواف آنكه او شه بين بود * فوق قهر و لطف و كفر و دين بود زان نيامد يك عبارت در جهان * كه نهان است و نهان است و نهان زانكه اين اسماء و الفاظ حميد * از گلابه آدمى آمد پديد علّم الاسماء بد آدم را امام * ليك نه اندر لباس عين و لام چون نهاد از آب و گل بر سر كلاه * گشت آن اسماء جانى رو سياه كه نقاب حرف و دم در خود كشيد * تا شود بر آب و گل ، معنى پديد گرچه از يك وجه منطق كاشف است * ليك از ده وجه پرده مكنف است اين بيان اگر چه براى اين مسأله دقيق بسيار فشرده و كوتاه است ولى با تدبّرى جامع الأطراف روشنگر حقيقت تسبيح و تحميد و سجود و قنوت و اسلام اشيا كه در قرآن مجيد آمده ، مىباشد و گروهى از اهل بحث و اصحاب برهان فرموده‌اند كه مراد به اين امور ، آيت و دلالت است مثلا مراد به سجود اشيا براى خداى تعالى در آيهء « الم تر انّ اللّه يسجد له من في السّموات و من في الأرض و الشمس و القمر و النجوم و الجبال و الشجر و الدواب و كثير من الناس . . . « 1 » و نظير اين آيه ، آيات ديگرى كه متعرّض سجود اشيا براى خداوند است ، همانا سجود ، آيت و دلالت است ، يعنى

--> ( 1 ) حج - 18 .